Of ze nu musiceert of interviews geeft, Amandine Beyer (1974) straalt. Haar muzikale pad ademt een onstilbare honger naar goede muziek en naar inspirerende ontmoetingen en samenwerkingen. Levendig, ongecompliceerd, energiek, integer, communicatief, natuurlijk: het zijn allemaal adjectieven die de speelstijl van Beyer typeren. Als je haar ziet musiceren, zou je zelfs geloven dat alles vanzelf gaat. “Het doet me plezier te horen dat het zo overkomt”, lacht ze. Hoewel achter haar naturel een steengoede violiste schuilt die heel goed weet wat ze doet, is Beyer niet de dame van de lang van tevoren uitgestippelde paden.
Beyer groeide op in Aix-en-Provence, in een huis vol muziek. “Mijn beide ouders waren actief als amateurmuzikant. Mijn zus is pianiste. Bij mijn geboorte was zij al elf en speelde ze al stevig piano. Ik was steeds omringd met muziek. Muziek en leven zijn dan ook synoniem voor mij.” Als vierjarige startte Beyer met blokfluit. “Ik kreeg toen les van een Zwitserse dame die me onderdompelde in de methode van Jacques Dalcroze. Dat is een actieve en ritmische benadering van muziek, waarbij beweging, dans en zang centraal staan. Die manier van werken blijft me tot vandaag inspireren. Vanaf mijn zevende volgde ik ook vioollessen. Via de blokfluit maakte ik kennis met zowel oude muziek als met gloednieuw repertoire. Op de viool speelde ik dan weer de typische romantische muziek. Ik was jong en stelde me daar geen vragen bij.”
Op haar vijftiende al werd Beyer toegelaten tot het prestigieuze Conservatoire National Supérieur de Musique de Paris. “Pas na mijn studie moderne viool in Parijs ontdekte ik de wereld van de darmsnaren, de historische instrumenten en strijkstokken. Zo belandde ik aan de Schola Cantorum Basiliensis. Dankzij de Zwitserse dirigente en violiste Chiara Banchini raakte ik daar helemaal in de ban van de oude muziek. Het was een ontdekking die mijn leven voorgoed heeft veranderd.”
Intussen is Amandine Beyer zelf docente in Bazel. “De fundamentele waarde die ik aan mijn studenten wil meegeven, is vertrouwen in hun eigen muzikaliteit en smaak. Soms moet ik dat vertrouwen herstellen. De historisch geïnformeerde uitvoeringspraktijk geeft namelijk wel eens aanleiding tot angst. ‘Speel ik deze versieringsnoten wel juist? Heb ik genoeg traktaten gelezen?’ Ik denk dat het beter is om een integer, nieuwsgierig en gelukkig musicus te zijn dan te worden geremd door allerlei barrières. Ik zie mensen op een scharniermoment in hun leven, en wil hen leren om zeer helder te leren denken over wat ze zelf willen.”
Als er iets is wat Beyer graag doet, dan is het samenwerken en samen musiceren. “Enkele jaren geleden had ik het geluk samen te werken met dansgezelschap Rosas en choreografe Anne Teresa De Keersmaeker. Te mogen binnenkijken in zo’n andere wereld, vind ik uitermate fascinerend. Ik ben verzot op het podium; de belevenis, de zintuiglijke ervaring en het sociale aspect van liveconcerten. Ook hou ik erg van de relatie van een muzikant met zijn of haar instrument. Viool spelen en de viooltechniek op zich vind ik heerlijk. Ik ben trouwens blij dat ik een instrumentalist ben en geen zanger die teksten moet zingen. Op mijn instrument kan ik mijn eigen verhalen vertellen. Als ik muziek beluister of speel, denk ik aan verhalen, kleuren, geuren, smaken en nog veel meer. Ik probeer muziek altijd te laten klinken zoals ik die zelf zou willen horen wanneer ik naar een concert ga. Met oude muziek bezig zijn, voedt mijn muzikale persoonlijkheid zonder ophouden. Ik heb een slecht geheugen om allerlei feiten en data over muziek en componisten te onthouden, maar de oudemuziekwereld heeft mijn fascinatie aangewakkerd voor de context waarin muziek ontstaan is. Goed beseffen voor wie en voor welke gelegenheid een componist een werk heeft gecomponeerd, inspireert me.”
“Puur geluk”, zo omschrijft Beyer het samen musiceren met Kristian Bezuidenhout. “Ik heb al vaak met hem samengewerkt. De eerste keer was dat in Boston. Ik speelde toen op een originele viool van Mozart, dat was een aangrijpende en onvergetelijke gebeurtenis. In AMUZ speelden Kristian en ik met cellist Marco Ceccato eerder trio’s van Mendelssohn. Tijdens het komende concert spelen we allebei op historische instrumenten. Kristian speelt op een origineel instrument van Conrad Graf. Ikzelf bespeel een kopie van een Santo Serafin van eind 18de eeuw. De vioolbouwer Charles Riché zal op het concert aanwezig zijn! Dat Kristian en ik op historische instrumenten spelen, werkt vooral inspirerend. Die instrumenten maken de muziek vanzelfsprekender.”
Op het programma staan de Frühlingssonate en de Vioolsonate opus 12 nr. 2 van Beethoven, en de Sonatina, D. 385 van Schubert. “Beethoven is een van mijn absolute idolen. Zijn muziek spreekt me heel direct aan, ik hoef er geen traktaten over te lezen of veel context te kennen. Als ik zie wat Beethoven allemaal uitspookt met een klein thematisch celletje en met de harmonie – hij is écht een knutselaar – dan overvalt me pure vreugde. Zijn muziek leeft echt. Zijn tweede sonate had ik nooit eerder gespeeld. Het beginthema doet me denken aan pianospelende aristokatten. Het is heel open en vrijgevige muziek.”
“De sonatine van Schubert is van een heel andere orde. Waar Beethoven een genereus componist is, vind ik Schubert veel meer ingetogen. In de manier waarop hij muzikaal materiaal behandelt, is hij in zekere zin veel abstracter. Soms lijkt hij de weg kwijt te zijn. Maar zijn muziek is zo immens aandoenlijk en gevoelig.”
In AMUZ voelt Beyer zich intussen thuis. “Als artiest in residentie kreeg ik er in 2022 de uitzonderlijke vrijheid om een reeks concerten te spelen met het repertoire en de collega’s die me het meest dierbaar zijn. Voeg daar nog de mooie plek, de heerlijke akoestiek én de hartelijke ontvangst door het team en het publiek aan toe, en AMUZ voelt voor mij als thuiskomen!”
Elise Simoens