De joodse bijdrage tot de cultuur in onze wereld is nauwelijks te overschatten. Weinigen zijn zich bewust van de invloed die joden hebben op de hedendaagse cultuurscène. De geografische verspreiding van joden door de eeuwen heen, maakte hun cultuur tot een echte schatkamer van invloeden uit de hele wereld. De joodse cultuur stond in Europa en in de Islamitische wereld eeuwenlang onder druk, met als gevolg verschillende plaatsgebonden invalshoeken, de Asjkenazische (van de Rijn tot Rusland), de Sefardische (Joods-Arabische cultuur rond de Middellandse Zee) en specifieke kringen in bijvoorbeeld India en Jemen. Deze culturele verscheidenheid vinden we ook terug in de muziek.
Joshua R. Jacobson geeft een algemene lezing over ‘joodse muziek’ als opmaat naar de studie op donderdagavond 22 oktober om 19.00 uur aan de Universiteit Antwerpen (Rodestraat 14, lokaal R. 014), toegang gratis. Tijdens de studiedag op vrijdag 23 oktober belichten experten zoals Avery Gosfield en Francis Biggi en professoren Daniel Jütte en Joshua R. Jacobson de verschillende tradities in de joodse muziek tijdens de renaissance.
VRIJDAG 23/10/2009
09.30 uur : ontvangst in AMUZ
10.00 uur : welkomstwoord door Vivian Liska (Instituut voor Joodse Studies, Universiteit Antwerpen)
10.05 uur : lezing door Joshua R. Jacobson (Northeastern University): Defending Salomone Rossi. The transformation and justification of Jewish music in Renaissance Italy
Zo’n vierhonderd jaar geleden werd een nieuwe zangpraktijk geïntroduceerd in verscheidene synagoges in Noord-Italië: artistiek koorzingen. Deze nieuwe praktijk kende felle voor- en tegenstanders. Ter verdediging schreef de rabbijn Leon Modena in 1622 een eloquente verdediging van deze polyfonie, die als voorwoord werd gepubliceerd bij een indrukwekkend drukwerk: 33 Hebreeuwse motetten voor de synagoog gecomponeerd door Salamone Rossi Hebreo. Deze publicatie was de eerste van zijn soort die in druk verscheen en zou voor tweehonderd jaar een unicum blijven. (voertaal: Engels)
10.45 uur : mogelijkheid voor vragen en feedback uit publiek
11.05 uur : pauze
11.15 uur : lezing door Daniel Jütte (Universiteit van Heidelberg): Jewish Music and Musicians in the Renaissance
Joodse musici waren vaak succesvol tijdens de Italiaanse renaissance. Vanaf het begin van de 15de eeuw wisten joden zich te manifesteren als muziekleraar, dansmeester of instrumentalist. Deze musici vertolkten geen joodse (religieuze) muziek, maar voorzagen een voornamelijk niet-joods publiek van profane (amusements)muziek. De onderzoeken naar hun muziekpraktijk brengen intense contacten aan het licht tussen joden en niet-joden. Daarnaast behandelt de lezing ook de impact van joodse gettovorming op de joodse musici en op de joodse muziek zelf.
12.00 uur : mogelijkheid voor vragen en feedback uit publiek
12.15 uur : pauze
12.30 uur : recital door Benjamin Müller
13.00 uur : lunch
14.00 uur : lezing door Avery Gosfield en Francis Biggi (Ensemble Lucidarium) met muzikale illustratie door Enrico Fink Ayn Lid Banign: Renaissance Jews and the Sung Poetry Tradition
Al is de deelname van joden aan het muzikale en culturele leven in het Europa van de renaissance goed gedocumenteerd, het aantal eigenlijke composities van joodse componisten blijkt erg schaars (het indrukwekkende oeuvre van Salomone Rossi en de dansmelodieën in de danshandboeken van Guglielmo Ebreo da Pesaro niet te na gesproken). Toch bestaat er naast deze zeldzame muzikale bronnen, een repertoire dat bewijst dat de joden een rijk en gevarieerd muzikaal leven kenden: tientallen liedverzamelingen die in het Hebreeuws werden genoteerd. Er zijn talrijke bewijzen dat deze poëzie gezongen werd (verwijzingen naar melodische modellen, aanwijzingen in de teksten zelf, metrische structuren ), al werden deze liederen overgeleverd zonder muzieknotatie. Door middel van onderzoek van historische bronnen en de orale zangtraditie is het voor de 21ste-eeuwse uitvoerder niet geheel onmogelijk de uitdaging tot een reconstructie aan te gaan.
14:45 uur : mogelijkheid voor vragen en feedback publiek
15.00 uur : slotwoord Bart Demuyt (AMUZ)
15.05 uur : afsluitende drink
23 oktober, 2009 08:00
