Home > Activiteiten > Polyphony connects > Woensdag 26 augustus > Concert: Cappella Pratensis

Concert: Cappella Pratensis

Josquin in Rome

 

Cappella Pratensis’ liveconcert blikt vooruit naar het Josquin-jaar 2021 en plaatst in dit programma de Missa Ave maris stella van de meester van de polyfonie centraal.

Het concert was live in AMUZ (zonder publiek) op woensdag 26 augustus om 20 uur.

Programma

 

Ave maris stella (hymne) – gregoriaans / Guillaume Du Fay (1397-1474) / Josquin des Prez (ca. 1450/5-1521) / Anoniem
Rorate celi (introitus) – gregoriaans
Missa Ave maris stella: Kyrie – Josquin des Prez
Missa Ave maris stella: Gloria – Josquin des Prez
Tollite portas (graduale) – gregoriaans
Ave Maria gratia plena (alleluia) – gregoriaans
Missa Ave maris stella: Credo – Josquin des Prez
Ave Maria gratia plena (offertorium) – gregoriaans
Mittit ad virginum (motet) – Josquin des Prez?
Per omnia secula seculorum (prefatio) – gregoriaans
Missa Ave maris stella: Sanctus – Josquin des Prez
Pater noster – gregoriaans
Missa Ave maris stella: Agnus Dei – Josquin des Prez
Ecce virgo concipiet (communio) – gregoriaans
Missus est Gabriel angelus (motet) – Josquin des Prez

Uitvoerders

 

Stratton Bull, artistieke leiding & superius
Andrew Hallock, superius
Korneel Van Neste, altus
Lior Leibovici, altus
Pieter De Moor, tenor
Peter de Laurentiis, tenor
Marc Busnel, bassus
Maté Bruckner, bassus

Over het concert

 

Cappella Pratensis’ liveconcert blikt vooruit naar het Josquin-jaar 2021. Dit ensemble, genoemd naar de meester van de polyfonie (Pratensis = Latijn voor des Prez), plaatst in dit programma diens Missa Ave maris stella centraal. Maria werd in het Vaticaan sterk vereerd. De Sixtijnse Kapel werd op 15 augustus 1483 ter ere van de maagd Maria ingewijd. Zes jaar later zou Josquin als zanger van de pauselijke muziekkapel worden aangesteld.

Cappella Pratensis situeert Josquins compositie in een ceremoniële context van de liturgie ter ere van het verhaal van de annunciatie, namelijk de mis voor de heilige maagd tijdens de advent. De misdelen worden afgewisseld met gregoriaanse gezangen en Mariamotetten van Josquin. De hymne Ave maris stella, die tijdens vele Mariadiensten werd gezongen, dient als motto voor het concert. Volgens het alternatimprincipe worden eenstemmige verzen afgewisseld met polyfone. Guillaume Du Fay, omstreeks 1430 lid van de pauselijke kapel, componeerde enkele polyfone verzen die Josquin in de jaren 1490 nog verder aanvulde. Josquin weeft de melodie van de hymne door zijn Missa Ave maris stella heen; het muzikale motief dat op de woorden “Ave maris stella” in de hymne voorkomt, is op meerdere plaatsen te horen, soms opvallend en letterlijk, soms ook op de achtergrond in een complexe contrapuntische textuur.

Het eenstemmige Ave Maria werd in de Cappella Sistina vaak gevolgd door een motet. In dit concert wordt geopteerd voor Mittit ad virginem, een meerstemmige zetting van de Annunciatiesequentie. Het is niet exact te bepalen of Josquin de componist ervan is en sommigen betwijfelen de attributie. Stilistisch komt het motet alvast overeen met andere werken van Josquin.

De ceremonie eindigt met de gregoriaanse communio Ecce Virgo en het motet Missus est dat Josquin wellicht in zijn Romeinse periode heeft gecomponeerd. Het motet is niet op een specifiek gregoriaans gezang gebaseerd, maar verwijzingen naar de Ave maris stella-hymne zijn te horen in de openingssectie. Wanneer de woorden “Ave Maria gratia plena” worden gezongen, is de melodie van de gelijknamige gregoriaanse antifoon ook in alle stemmen verwerkt.

Over het ensemble

 

Het vocale ensemble Cappella Pratensis specialiseert zich in de uitvoering van de 15de- en 16de-eeuwse polyfonie. Zoals gebruikelijk in die tijd voeren de zangers de muziek uit terwijl ze samen rond een gemeenschappelijke muziekstaander staan, waarbij ze zingen uit grote koorboeken met mensurale notatie. Cappella Pratensis geeft de verworven inzichten over de uitvoering van vocale polyfonie vanuit de originele notatie door aan professionelen en amateurs door middel van cursussen, presentaties en masterclasses.

Over Stratton Bull

 

Contratenor Stratton Bull studeerde zang aan het conservatorium van zijn geboortestad Toronto, aan het conservatorium in Den Haag bij tenor Marius Van Altena en bij bariton Max van Egmond in Amsterdam. Hij trad op met toonaangevende ensembles als Tafelmusik Toronto, Hesperion XXI, Cantus Cölln en Capilla Flamenca, en met dirigenten als Andrew Parrott, Sigiswald Kuijken en Bernard Labadie. Zijn interesse gaat in het bijzonder uit naar de vertolking van renaissancemuziek vanuit de bron, en naar de interpretatie van oudemuzieknotatie. Deze voorliefde kan hij botvieren met de ensembles Cappella Pratensis en Thamyris, waarin hij zowel de rol van zanger als van dirigent op zich neemt. Stratton Bull is ook projectmedewerker bij Alamire Foundation en doceert cursussen renaissancemuziek.

 

 

Ave maris stella
Ave maris stella, Dei mater alma,
atque semper virgo,
felix celi porta.
Sumens illud Ave
Gabrielis ore,
funda nos in pace,
mutans Eve nomen.
Solve vincla reis,
profer lumen cecis,
mala nostra pelle,
bona cuncta posce.
Monstra te esse matrem,
sumat per te preces,
qui pro nobis natus
tulit esse tuus.
Virgo singularis,
inter omnes mitis,
nos culpis solutos,
mites fac et castos.
Vitam presta puram,
inter para tutum,
ut videntes Jesum,
semper colletemur.
Sit laus Deo Patri,
summo Christo decus
Spiritui Sancto,
tribus honor unus.
Amen.

Rorate celi
Rorate, celi, desuper, et nubes pluant justum:
aperiatur terra, et germinet Salvatorem.
Et iustitia oriatur simul:
ego Dominus creavi eum.
Gloria Patri et Filio et Spiritui Sancto.
Sicut erat in principio et nunc et semper:
et in seculi seculorum. Amen.

Kyrie
Gloria
Voor de misdelen, zie onder

Tollite portas
Tollite portas, principes, vestras, et elevamini porte
eternales: et introibit Rex glorie.
Quis ascendet in montem Domini?
Aut quis stabit in loco sancto ejus?
Innocens manibus et mundo corde.

Ave Maria gratia plena
Alleluia.
Ave Maria gratia plena, Dominus tecum.
Benedicta tu in mulieribus
et benedictus fructus ventris tui.

Credo
Voor de misdelen, zie onder

Ave Maria gratia plena
Ave Maria, gratia plena, Dominus tecum.
Benedicta tu in mulieribus
et benedictus fructus ventris tui.

Mittit ad virginem
Mittit ad virginem non quemvis angelum
sed fortitudinem suum archangelum,
amator hominis.
Fortem expediat pro nobis nuntium,
nature faciat ut preiudicium
in partu virginis.
Naturam superet natus Rex glorie,
regnet et imperet
et zyma scorie tollat de medio.
Superbientium terrat fastigia
colla sublimium,
calcet vi propria potens in proelio.
Foras eiciat mundamum principem,
Matremque faciat secum participem
Patris imperii.
Exi, qui mitteris hec dona dicere,
revela veteris velamen littere
virtute nuncii.
Accede nuncio, dic Ave comminus,
dic plena gratia, dic tecum Dominus
et dic ne timeas.
Virgo suscipias Dei depositum,
in quo perficias casta propositum
et votum teneas.
Audit et suscipit puella nuncium,
credit et concipit et parit filium
sed admirabilem.
Consiliarum humani generis
et Deum fortium et Patrem posteris
in pace stabilem.
Qui nos salvet per omnia seculorum. Amen.

Per omnia secula seculorum
Per omnia secula seculorum. Amen.
Dominus vobiscum.
Et cum spiritu tuo.
Sursum corda.
Habemus ad Dominum.
Gratias agamus Domino Deo nostro.
Dignum et justum est.
Vere dignum et justum est, equum et salutare,
nos tibi semper et ubique gratias agere, Domine sancte,
Pater omnipotens eterne Deus,
et te in veneratione beate Marie semper virginis,
collaudare benedicere et predicare.
Que et unigenitum tuum sancti spiritus obumbratione
concepit, et virginitatis gloria permanente
lumen eternum mundo effudit,
Jesum Christum Dominum nostrum.
Per quem maiestatem tuam laudant angeli
adorant dominationes tremunt potestates,
celi celorumque virtutes ac beata
seraphim socia exultatione concelebrant.
Cum quibus et nostras voces ut admitti
iubeas deprecamur supplici confessione dicentes:

Sanctus
Voor de misdelen, zie onder

Pater noster
Pater noster, qui es in celis,
sanctificetur nomen tuum.
Adveniat regnum tuum, Fiat voluntas tua
sicut in celo et in terra.
Panem nostrum quotidianum da nobis hodie,
et dimitte nobis debita nostra
sicut et nos dimittimus debitoribus nostris.
Et ne nos inducas in tentationem,
sed libera nos a malo.

Agnus Dei
Voor de misdelen, zie onder

Ecce virgo concipiet
Ecce virgo concipiet,
et pariet filium,
et vocabitur nomen ejus Emmanuel.

Missus est Gabriel angelus
Missus est Gabriel angelus ad Mariam virginem.
Nuncians ei verbum: Ave Maria, gratia plena,
Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus.
Alleluia.

Het ordinarium van de mis

Kyrie
Kyrie eleison.
Christe eleison.
Kyrie eleison.

Gloria
Gloria in excelsis Deo,
et in terra pax hominibus bonae voluntatis.
Laudamus te, benedicimus te,
adoramus te, glorificamus te.
Gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam,
Domine Deus, Rex caelestis,
Deus, Pater omnimpotens,
Domine Fili unigenite, Jesu Christe.
Domine Deus, Agnus Dei, Filius Patris,

qui tollis peccata mundi,
miserere nobis,
qui tollis peccata mundi,
suscipe deprecationem nostram.
Qui sedes ad dexteram Patris,
miserere nobis,
quoniam tu solus sanctus, tu solus Dominus,
tu solus altissimus, Jesu Christe.
Cum Sancto Spiritu in gloria Dei Patris.
Amen.

Credo
Credo in unum Deum, Patrem omnipotentem,
factorem caeli et terrae, visibilium omnium et invisibilium.
Et in unum Dominum, Jesum Christum,
Filium Dei unigenitum,
et ex Patre natum ante omnia saecula
Deum de Deo, lumen de lumine,
Deum verum de Deo vero,
genitum non factum, consubstantialem Patri,
per quem omnia facta sunt,
qui propter nos homines et propter nostram salutem
descendit de caelis.
Et incarnatus est de Spirito Sancto
ex Mariae virgine, et homo factus est.
Crucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato,
passus et sepultus est,
et resurrexit tertia die secundum scripturas,
et ascendit in caelum,
sedet ad dexteram Patris.
Et iterum venturus est cum gloria
judicare vivos et mortuos,
cujus regni non erit finis.
Et in Spiritum Sanctum, Dominum et vivificantem,
qui ex Patre Filioque procedit,
qui cum Patre et Filio simul adoratur et conglorificatur,
qui locutus est per prophetas
et unam Sanctam Catholicam et Apostolicam Ecclesiam.
Confiteor unum baptisma in remissionem peccatorum,
et expecto resurrectionem mortuorum
et vitam venturi saeculi. Amen.

Sanctus
Sanctus, sanctus, sanctus
Dominus Deus Sabaoth!
Pleni sunt caeli et terra gloria tua.
Hosanna in excelsis.
Benedictus qui venit in nomine Domini.
Hosanna in excelsis.

Agnus Dei
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,
miserere nobis!
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,
miserere nobis!
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,
dona nobis pacem!

Ave maris stella
Wees gegroet, ster der zee, moeder Gods
en tevens gave maagd bestendig,
gelukzalige poort tot de hemel.
Aanvaard dit “Wees gegroet”
uit de mond van Gabriël
overgiet ons met vrede,
hernieuw de naam van Eva.
Maak zondaars los uit boeien,
breng aan de blinden licht,
wil bij ons kwaad verdrijven,
vraag van ons alle goeds.
Betoon u als een moeder,
bied ons gebed uw Zoon;
Hij werd voor ons geboren,
gedragen in uw schoot.
Voortreffelijke maagd,
genadig boven allen,
maak ons vrij van zonden,
mild en rein.
Geef ons een zuiver leven,
wijs ons veilig de weg
die ons brengt tot bij Jezus
en ’t eeuwige geluk.
Geloofd zij God de Vader,
aan Christus alle lof
en aan de Geest,
zo heilig, één eer voor alle drie.
Amen.

Rorate celi
Hemelen, druppel van boven. Wolken, laat gerechtigheid stromen.
Aarde, open uw schoot, opdat het heil en de vrede groeien mogen.
En laat dan ook gerechtigheid geschieden.
Ik de Heer heb hem geschapen.
Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest.
Zoals het was in het begin, en nu en altijd,
in de eeuwen der eeuwen. Amen.

Kyrie
Gloria
Voor de misdelen, zie onder

Tollite portas
Ga toch open, eeuwenoude poorten,
en laat de geëerde Koning binnen!
Wie kan de berg van de Here beklimmen?
Wie kan in Zijn heilige plaats staan?
Alleen zij die schone handen en zuivere harten hebben.

Ave Maria gratia plena
Halleluja.
Wees gegroet Maria, vol van genade, de Heer is met u.
U bent de gezegende onder de vrouwen
en gezegend is de vrucht van uw schoot.

Credo
Voor de misdelen, zie onder

Ave Maria gratia plena
Wees gegroet Maria, vol van genade, de Heer is met u.
U bent de gezegende onder de vrouwen
en gezegend is de vrucht van uw schoot.

Mittit ad virginem
Hij die de mens liefheeft, stuurt de maagd
niet slechts een engel, maar zijn sterkte:
zijn aartsengel.
Moge Hij ons een krachtige boodschap brengen,
om met het baren door een maagd de natuur
een voorbeeld te stellen.
Moge de nieuwgeboren Koning der glorie de natuur overwinnen,
moge Hij regeren en heersen
en de resten van het afval uit ons midden weghalen.
Moge Hij die machtig is in de strijd
de toppen van de hoogmoedigen neerhalen,
de nekken van de eerzuchtigen eigenmachtig vertrappen.
Laat Hem de wereldse heerser verbannen
en Zijn Moeder deelgenoot maken in het rijk
van Zijn Vader.
Vertrek, gij die gezonden zijt om deze gaven te
verspreiden, licht de sluier op van de oude woorden
door de kracht van uw aankondiging.
Treed aan met uw boodschap, zeg persoonlijk: “Ave”,
zeg: “vol van genade”, zeg: “de Heer is met u”
en zeg: “vrees niet.”
Aanvaard, o maagd, wat God u heeft toevertrouwd,
waardoor Gij het kuise plan uitvoert
en uw belofte volbrengt.
Het meisje aanhoort de boodschap en neemt hem aan.
Ze gelooft en wordt zwanger en brengt een zoon ter
wereld, een bewonderenswaardige.
Raadgever van het menselijke geslacht,
en God van de sterken en Vader van het nageslacht,
standvastig in vrede.
Moge Hij ons door alle eeuwen heen bewaren. Amen.

Per omnia secula seculorum
Voor alle eeuwen der eeuwen. Amen.
De Heer zij met u.
En met uw geest.
Verheft uw hart.
Wij zijn met ons hart bij de Heer.
Zeggen wij dank aan de Heer onze God.
Zo is het goed en juist.
Het is werkelijk goed en juist, billijk en genoegzaam
U altijd en overal dank te zeggen, Heilige Heer,
almachtige Vader, eeuwige God
en U, ter verheerlijking van de Heilige Maria, altijd maagd,
te loven, te eren en te prijzen.
Maria die, overschaduwd door de Heilige Geest,
Uw eniggeboren Zoon heeft ontvangen
en in de glans van haar ongeschonden maagdelijkheid
het eeuwige licht aan de wereld heeft geschonken,
Jezus Christus, onze Heer.
Door wie de engelen Uw majesteit loven,
de heerschappijen U aanbidden, de machten beven,
de hemelen, de hemelse krachten en de gelukzalige serafijnen
U in eenstemmig gejubel verheerlijken.
Wil met hen nu ook onze stemmen aanvaarden, wij
smeken U – terwijl wij in smekende belijdenis zeggen:

Sanctus
Voor de misdelen, zie onder

Pater noster
Onze Vader, die in de hemel zijt,
Uw naam worde geheiligd,
Uw rijk kome, Uw wil geschiede
op aarde zoals in de hemel.
Geef ons heden ons dagelijks brood
en vergeef ons onze schulden,
zoals ook wij vergeven aan onze schuldenaren.
En breng ons niet in beproeving,
maar verlos ons van het kwade.

Agnus Dei
Voor de misdelen, zie onder

Ecce virgo concipiet
Zie, een jonge vrouw zal zwanger worden,
en zal een zoon ter wereld brengen,
en u zult hem de naam Immanuël geven.

Missus est Gabriel angelus
Gabriël werd gezonden naar de maagd Maria en zei:
“Wees gegroet Maria, vol van genade.
De Heer is met u, u bent de gezegende onder de vrouwen.”
Halleluja.

Vertaling: Cappella Pratensis, Brigitte Hermans

Het ordinarium van de mis

Kyrie
Heer, ontferm U over ons.
Christus, ontferm U over ons.
Heer, ontferm U over ons.

Gloria
Eer aan God in den hoge
en vrede op aarde aan de mensen van goede wil.
Wij loven U, wij prijzen
en aanbidden U, wij verheerlijken U
en zeggen U dank voor Uw grote heerlijkheid,
Heer God, Hemelse Koning,
God, almachtige Vader, Heer,
eniggeboren Zoon, Jezus Christus.
Heer God, Lam Gods, Zoon van de Vader,

Gij die wegneemt de zonden der wereld,
ontferm U over ons,
Gij die wegneemt de zonden der wereld,
aanvaard ons gebed.
Gij die zit aan de rechterhand van de Vader,
ontferm U over ons,
want Gij alleen zijt de Heilige, Gij alleen de Heer,
Gij alleen de allerhoogste, Jezus Christus.
Met de Heilige Geest in de heerlijkheid van God de Vader.
Amen.

Credo
Ik geloof in één God, de almachtige Vader,
Schepper van hemel en aarde, van al wat zichtbaar en onzichtbaar is.
En in één Heer, Jezus Christus,
eniggeboren Zoon van God,
en voor alle tijden geboren uit de Vader.
God uit God, licht uit licht,
ware God uit de ware God,
geboren, niet geschapen, één in wezen met de Vader,
en door wie alles geschapen is,
die voor ons, mensen, en omwille van ons heil
uit de hemel is neergedaald.
En Hij is ontvangen van de Heilige Geest
uit de maagd Maria, en is mens geworden.
Hij werd voor ons gekruisigd onder Pontius Pilatus,
Hij heeft geleden en is begraven.
Hij is verrezen op de derde dag volgens de schriften,
Hij is opgevaren ten hemel
en zit aan de rechterhand van de Vader,
Hij zal wederkomen in heerlijkheid
om te oordelen levenden en doden
en aan Zijn Rijk komt geen einde.
Ik geloof in de Heilige Geest, die Heer is en het leven geeft,
die voortkomt uit de Vader en de Zoon,
die met de Vader en de Zoon tezamen wordt aanbeden en verheerlijkt,
die gesproken heeft door de profeten,
en in één Heilige Katholieke en Apostolische Kerk.
Ik belijd één doopsel tot vergiffenis van de zonden,
en ik verwacht de opstanding van de doden
en het leven van het komend Rijk. Amen.

Sanctus
Heilig, heilig, heilig
de Heer, de God der hemelse machten,
vol zijn hemel en aarde van Uw heerlijkheid,
Hosanna in den hoge.
Gezegend Hij die komt in de Naam des Heren
Hosanna in den hoge.

Agnus Dei
Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld,
ontferm U over ons!
Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld,
ontferm U over ons!
Lam Gods, dat wegneemt de zonden der wereld,
geef ons de vrede!

Vertaling: Brigitte Hermans

Bekijk hier ook:

Introductie door Jennifer Bloxam

26 augustus 2020 10:00